Voer voor onderwijzerts

Geplaatst op 21-11-2007 13:26

15 jaar geleden liep ik eens wat te lanterfanten bij De Slegte in Arnhem en ik vond daar deeltje 8 (achtste stukje) van “De Wereld In” van Lighthart en Scheepstra. Ik bladerde het door en las op blz 16: 

‘Waar gaan jullie naar toe?’ vroeg hij.
‘Naar de Stenen Tafel’.

Hé, de stenen tafel? Dat lijkt Arnhem wel… de stenen tafel boven aan Monnikensteeg langs het Vitesseterrein bij de watertoren… een uitgelezen plek om ‘s winters met je slee een poging te ondernemen om je nek te breken. Als getogen Arnhemmer kon ik het leerzame boekje natuurlijk niet laten liggen temeer daar ook Velp er in wordt genoemd.
En inderdaad, het prachtwerk blijkt geheel over een Arnhemse familie Schepers te gaan van omstreeks 1900.
Het gezin bestaat uit Vader, Moeder, Ko, Tine, Tony en een naar Zuid-Afrika geëmigreerde broer Karel van wie steeds dikke brieven worden ontvangen met allerlei wetenswaardigheden, onder meer over Kaffers enzeu…. “Want Kaffers kunnen niet fluisteren of ook maar zacht praten, ze schreeuwen altijd naar elkaar” (zoals tegenwoordig op het VK-blog ook nog vaak voorkomt).
“Zo’n brief was altijd een waar genot, waaraan Vader zich een hele dag en Moeder zich wel een hele week tegoed deed”

Het gezin woont in de binnenstad, in de Rijnstraat en ze houden kippen in de achtertuin. Als de kippen worden opgevroten door een steenmarter die zijn intrek ergens op zolder heeft genomen gaan ze de boswachter halen, helemaal bij de achteringang van Mariëndaal waarbij ene Hendrik en passant roept ‘Gevaarlijke helling!’ Dat las hij op een bord van de Algemene Nederlandse Wielrijdersbond… (die boswachterswoning bestaat overigens nog steeds).
In de Rijnstraat aangekomen begint de man straffeloos met zijn geweer in de rondte te knallen en schiet de steenmarter uit de dakgoot…. ruw volk die lui uit Arnhem.
Het boekje bevat verder nog een verhandeling over sterrenbeelden, wat verspreide gedichten en een toneelstuk “Één Kwast” geheten vol met sterke teksten:

Weet je ook waar de kelner is?

Louise, stijf

Neen, jongeheer!

Jacques

Moet je ook wat hebben?

Louise, als voren

Jawel, jongeheer

enz. enz.

De serie “De Wereld In” is tussen 1889 en 1902 geschreven dus je verwacht ook een navenant taalgebruik. Maar de druk is van 1949 en toentertijd geheel omgewerkt door Gilles van Hees. Echt modern doet het dan nog niet aan natuurlijk.
Omdat ik op mijn voortreffelijke Arnhemse Openbare Lagere School 19, hoek Rozendaalsestraat-Thomas à Kempislaan, uit Ot en Sien heb leren lezen werd ik bevangen door een serie opeenvolgende nostalgische buien waarin ik alle meesterwerken van de heren Scheepstra en Lighthart heb aangeschaft bij de tweedehands boekwinkels de Slegte en van Hoorn en ook op de markt waar een grijze baard van achter een kraampje met de boekjes in pakketjes van vijf stuks de nostalgische mens probeert te tillen.

Ik liet toen mijn moeder (1911) een stel van die deeltjes zien… Ot & Sien, dacht ik, moet haar ook wel aanspreken want tenslotte heeft ze er zelf ook nog uit leren lezen.
Nou ja, dat wel maar niet deze versie, hier was niets aan… en dus kocht ik nog een heruitgave van Ot & Sien in Nederlandsh Oost-Indië en dat sloeg aan! Hier kropen tenminste nog slangen door het gras en krijgt Ot een patjol van de kebon en zegt hij zo nu en dan kassian, die Ot.
En voor gevorderden: De soelap zegt ‘Tabéh, njonja, njonja, toewan, toewan en vervolgens anak anak manis! wat in mijn belevenis zoete kinderen betekent.
Dus ook moeders blij met het boek onder de Waringin tussen de alang-alang.

Foto’s (ook) François.

Olympus SP-560 UZ SHQ ISO 50

18 aanbevelingen,
11 reacties

cor / 21-11-2007 13:55
dat is een spekkie voor mijn bekkie
François Labarbe / 21-11-2007 14:07
Hoe lokt men een oud onderwijzert :) 

Wist je dat Cor, dat het 8ste stukje helemaal over Arnhem (en een beetje over Z-A) gaat?

Hoewel Ligthart hier in de buurt is overleden zal het waarschijnlijk wel in hoofdzaak door Scheepstra zijn geschreven… hij is een tijd hoofd van een lagere school in Arnhem geweest.

deStripman / 21-11-2007 20:39
Prachtig ! Anak anak manis lijkt me een gerecht voor kannibalen. En de VK in VK-blog betekent toch ook: Voor Kaffers ?…;o)
François Labarbe / 22-11-2007 10:50
Een beetje kanibaal doet er tegenwoordig alles aan om z’n hap te verfijnen Strip… en de K in VK biedt veel mogelijkheden :)
TheoB / 22-11-2007 19:01
Prachtig spul , moet je zuinig op zijn .
Als de magere tijden voor je aanbreken kan je het altijd nog verkopen.
François Labarbe / 22-11-2007 19:42
Ja… maar… ik kan nog niet zo goed lezen Theo dus kan ik ze nog niet verkopen :)
fredvanderwal / 27-11-2007 18:13
Goed om te zien en te lezen, aanbeveling gegeven!
François Labarbe / 27-11-2007 20:16
Bedankt Fred en welkom in mijn reactieruimte
Johan HvD / 18-11-2008 22:50
Tjonge, neen dit had ik dus niet waargenomen…
Er staat veel geschiedschrijving, de Kaffers, Eut en Seun ook nog in Batavia. Ik ken het. Alles!
Maar, waarom zit Moeders onder den Waringin tussen den alang-alang? Wellicht hebt ge daar een andere verklaring voor. De betekenis is: weg, weggaan, de hort op, crossen. Of zit moeders op den Becak met enige takken van de Waringin boven heur haar als afdak? :)
Johan HvD / 18-11-2008 23:10
Erratum: 

bij alang-alang moest ik even denken aan Jalan, ongeveer dezelfde klank, maar andere betekenis.
Daarbij dacht ik in het Maleis, alhoewel dat ook voor een deel Indonesisch is.
Kortom, Jalan=weg, de hort op – alang heeft meer betekenissen, alang-alang is dus gras… :)

François / 19-11-2008 08:42
Ik meende al uit je comments te begrijpen dat je iets met Ons-Inje te maken had :) Heb je daar je eerste voetstappen staan in ons Nederlandsch Oost-Indië? (voetstappen op het alang-alang)
Advertenties

6 reacties on “Voer voor onderwijzerts”

  1. johanhvd schreef:

    Tja, Mijnheer François, ik zag onderaan uw leerzame pheuteulijst en uw nog leerzamer artikel, dat ook ik in de reageerderslijst stond. Ach, anak anak manis… ;-)

    Eigenlijk en eerlijk gezegd kan ik mij dit alles niet meer herinneren en zo ziet u maar weer eens hoe een orang achteruit kan hollen, het diepe oerwoud in… :-(

    • francois15 schreef:

      Ik vond het na herlezen leuk genoeg voor herplaatsing maar je moet er wel uit hebben leren lezen om het ook leuk te vinden denk ik.
      Wat dat betreft was mijn moeders reactie toentertijd duidelijk genoeg. Ze vond er eigenlijk niets aan maar toen ik “Ot & Sien in Nederlandsh Oost-Indië” aan haar gaf, dus háár “Ot en Sien” toen was dat weer wèl leuk;-)

  2. Johan schreef:

    Toch geen hoogstaand literair niveau.

  3. Reine jRagolo schreef:

    Utrecht en Urk hebben geen band.

    Arnhem en Velp dus wel.

    • francois15 schreef:

      Velp is een voorstad van Arnhem k.Reintje. Daar wonen alleen maar Velpenaren en Arnhemmers, palen van hetzelfde hout zeg maar. Dat geldt eigenlijk ook nog voor de aan Velp grenzende plaatsjes Rheden en Worth Rheden (ik bedoel dus niet de gemeente Rheden).
      De gemeente Rheden zelf is een van de meest uitgestrekte gemeenten in Nederland als ik het goed heb en achter Velp begint de Achterhoek (daar kom je als Utrechtenaar zonder pasje niet in).
      Urk en Utrecht beginnen allebei met een “U” en dat geeft te denken maar Utrecht is wel een aardige stad.
      Ik kwam er nog wel eens en heel vroeger ben ik in de Kromhout kazerne gelegerd geweest. Daar heb ik toen mijn rijbewijs bijzondere voertuigen gehaald (10 tons kraanwagen) waarna ze een gedeelte van Utrecht opnieuw hebben moeten opbouwen. Het heet daar nu Hoog Katrijne of zoiets. Tja, zo ging dat toen in het leger.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s