Dollen Dinsdag

Geplaatst op 20-10-2007 18:00

Dolle Dinsdag 

Op maandag 4 september 1944 verspreidde zich het gerucht dat de geallieerden de Nederlandse grens hadden bereikt en op dinsdag 5 september sprintten de kopstukken van de NSB met een hele sleep aanhangers richting het oosten met alles dat maar rijden kon en met alles wat ze maar mee konden nemen, incl de Haagse en Amsterdamse autobussen.
Niet alleen NSBers maar ook veel Duitsers trachtten de grens over te vluchten. De paniek was groot, er raakten alleen al zo’n 65.000 NSBers op drift waarvan er ca. 5.000 tijdelijk onderdak vonden in het haastig ontruimde kamp Westerbork en de Duitsers begonnen administraties te verbranden en kluizen leeg te halen.
Een van de grootste schoften, de Höhere SS- und Polizeiführer, Hanns Albin Rauter verhuisde naar Arnhem, Ernst Casimirlaan 23 (tegenwoordig de Velperweg en in de enorme villa zit nu de ABN-AMRO). Rauter heeft de kogel gekregen.

In 1944 verscheen ook een tweewekelijks blad “De Gil” met voor die tijd onwaarschijnlijke artikelen zoals grappen over Duitsers en NSBers en over verboden onderwerpen zoals Jazz. De krant was opgezet door journalisten uit de “foute” hoek met de bedoeling tegenwicht te geven aan de ongelofelijke dorheid van de, door de Duitsers gecontroleerde en geminiseerde kranten. Het krantje verscheen natuurlijk met goedkeuring en onder verantwoordelijkheid van de nazi’s. Het nummer dat ik in mijn bezit heb is idd heel leuk om te lezen, die tijd in aanmerking genomen dan.
Op 15 september “kopte” De Gil over de “bijltjesdagvluchtpaniek” met: “Generale Repetitie” en introduceerde de kreet: Dolle Dinsdag. Dè paniekdag bij uitstek die nog jaren een begrip is geweest in het Nederlandse jargon als er ergens sprake was van paniek… Het is nu inmiddels vergeten merk ik wel;-)

Foto François Labarbe. Olympus SP-560 UZ, RAW f8 1/40″ en 1/30″ ISO 50

Velp, oktober 2007

6 aanbevelingen,
10 reacties

Zoë / 20-10-2007 22:31
wat bedoel u?
François Labarbe / 20-10-2007 23:09
In het kader van het testen van de Olympus dacht ik: kom laat ik eens een serieus onderwerp voor de lens nemen;-)
Ik vroeg me af of er nog bezoekers van mijn marginale fotoblogje zijn die het begrip “Dolle Dinsdag” nog iets zegt…
Als ik er morgen toe kom schrijf ik er een paar regeltjes over.
Ik beschik trouwens over ca. 200 van die kranten uit de periode ’40-’45
Zoë / 20-10-2007 23:42
oh, ik ken alleen de dwaze dagen in de Bijenkorf:)
François Labarbe / 21-10-2007 09:29
Ha, die drie dolle dwaze dagen hebben we hier in Ernhem net gehad & de aansluitende zondag was de vierde dwaas… mevrouw Labarbe meent dat ze daar ook altijd bij moet zijn, bij die dwazen… gek wordt je er van;-)
Verder hebben we ‘zomers hier nog de Vellupur Donderdagen, die zijn ook nog behoorlijk dwaas net als de Posbankloop (een soort buikloop denk ik) maar dat zijn allemaal weer geen dinsdagen en bovendien was dat er allemaal in 1944 nog niet… ik was er toen trouwens al wel… tja, vandaar dus;-)
Op de bovenste foto merken we op, naast mijn bril, de aanwezigheid van een echte knijpkat… daarvan acte
Zoë / 21-10-2007 09:44
goedemorgen,
prettig te lezen dat mevrouw Labarbe gewoon ongestoord haar eigen gang gaat. Vandaag hebben wij hier de marathon. Dat vind ik ook behoorlijk dwaas.
En beste Francois, ik ben van ver na de oorlog. Wat is een knijpkat?
rommertboonstra / 21-10-2007 10:01
dat brilletje heeft al heel wat gezien
François Labarbe / 21-10-2007 10:58
Een knijpkat is een zaklantarentje zonder batterij maar met een dynamo… met het beugeltje drijf je de dynamo aan en na elke paar omwentelingen moet je weer opnieuw “knijpen” anders gaat ‘t licht weer uit… dus de kat in het donker knijpen brengt licht;-) 

Je kan ze overigens in vernieuwde vorm gewoon bij Xenos kopen met twee ledlampjes en een accu’tje. Met een paar keer knijpen heb ‘m je voldoen opgeladen om er vele weken gebruik van te maken… veel beter dus… d.w.z…. die Xenox dingen moet je voorzichtig knijpen anders gaan ze kapot. Mechanisch zijn het lorren maar de “oorlogskat” doet het na 60 jaar nog steeds. Philips Type 7424, 2 Volt-0,1 A… zo is dat

François Labarbe / 21-10-2007 13:03
Het brilletje is inmiddels een beetje leesblind geworden… hebnueenandernu
cor / 21-10-2007 15:57
Dolle Dinsdag….heb ik nog herinneringen aan;; er waren ook hollandse ss-ers en aanverwandte foute ned.groeperingen die naar huis naar het westen teruggingen; ( de knijpkat of….lichtkikker heb ik nog gebruikt….)
François Labarbe / 21-10-2007 23:04
Had je toen ook al wel van “De Gil” gehoord Cor, of ben je daar net te jong voor?
Advertenties

16 reacties on “Dollen Dinsdag”

  1. Johan schreef:

    De term ‘Dolle dinsdag’ ken ik wel hoor. Ik wist dan weer niet dat het daar vandaan komt.

    • francois15 schreef:

      Ik wist wel dat het op de paniek van “fout” Nederland sloeg maar dat het door een “foute” krant was verzonnen wist ik ook niet. Verwonderlijk dat een kreet uit die hoek in de Nederlandse taal zo kon inburgeren en verwonderlijk dat een begrip dat vroeger zo normaal was vrijwel helemaal verdwenen is

  2. kuifje simon schreef:

    Andere tijden, terug naar de onze.

    • francois15 schreef:

      “De onze” komt rechtstreeks voort uit die andere tijden Kuifje. Ik vind het wel interessant om te weten waar het “hoe en waarom” van vandaag uit het verleden vandaan komt.
      Veel Franse leenwoorden in het Nederlands komen bv uit de Franse overheersing maar leg dat maar eens uit aan jongeren die nog nooit van een Franse overheersing hebben gehoord. Er was ooit een “juffrouw” op het VK-weblog actief die allemaal heel diepgaande en interessante verhalen schreef maar van een Spaanse overheersing, i.c. de Tachtig Jarige Oorlog of wel de Opstand nooit had gehoord. Spanjaarden in Nederland? Ze dacht dat het over gastarbeiders ging. Van ons saaie Volkslied zal ze dan ook wel veel begrepen hebben ;-)

  3. Jacopone Sr schreef:

    Jaco, ik was toen twaalf jaar en woonde in Groningen. Iedereen die fout was vluchtte, eerst neer het Noorden en daarna richting Duitsland. Er kwamen heel veel door onze straat, met fietsen en volgeladen karren. Dat was een mooie tijd, maar de hongerwinter moest nog komen, in Groningen niet zo zwaar, maar des te meer in het Westen.

    • francois15 schreef:

      Vooral die volgeladen karren Jaco, vol met gejatte spullen.
      Arnhem is na de slag compleet geëvacueerd: Leeg! De fotograaf De Booys, die in de stad was achter gebleven, heeft foto’s gemaakt van plunderende Duitsers, vrachtwagens vol, heel systematisch huis voor huis de hele inboedel. Ook bij mijn schoonouders hebben ze alles weggehaald.
      In de hongerwinter zijn in het westen in 1944/45 meer mensen van de honger gestorven (ca. 22.000) dan in Indië in de kampen.
      Er stierven zoveel mensen van de honger dat ze niet meer begraven konden worden, ze lagen gewoon bij bosjes her en der opgestapeld. Het fotoboek van Cas Oorthys “Het laatste jaar 1944-1945” spreekt voor zich zelf.
      Ik ben trouwens net voor die hongerwinter in Oegstgeest geboren en het was een hele opgave voor mijn ouders om met een kind van vijf jaar oud en een baby plus nog vluchtelingen in huis het einde van de oorlog min of meer onbeschadigd te halen.
      Voor de oorlog waren mijn ouders anti-nazi en na de oorlog ook nog anti Duits. Hoe is het mogelijk.

  4. assyke schreef:

    het is je goed gelukt de import
    gefeliciteerd!

    • francois15 schreef:

      Dank je Assyke maar geen import. Het is allemaal copy-paste ;-). Ik heb in het verleden steeds regelmatig mijn blogs gesaved dus toen de aankondiging van de opheffing kwam had ik alles al op mijn HD staan.
      Op het zusterblog http://francoisvk.wordpress.com/ heb ik al meer dan 300 blogs teruggezet. Leuk om die ouwe zooi weer eens te lezen en zo nu en dan zet ik er hier eentje neer… om er over te kunnen bloggen zeg maar ;-)

  5. fulpsvalstar schreef:

    Over de aanloop naar “dolle dinsdag” en de gevolgen daarvan voor bij voorbeeld Kamp Vught:

    Half augustus 1944 forceerden de Geallieerde legers een doorbraak in Normandië en rukten snel op in de richting van België en Nederland. Op 3 september werd Brussel bevrijd, op 4 september Antwerpen. In grote haast zetten de Duitsers een ontruimingsplan op voor het kamp Vught. Kort tevoren was tevens een bevel van Hitler van kracht geworden dat “terroristen” zonder vorm van proces moesten worden gedood, het zogeheten Niedermachungsbefehl. Op grond hiervan werden 450 verzetsmensen vlak vóór en tijdens de ontruiming vermoord op de fusilladeplaats nabij het kamp; dit staat bekend als de Deppner-executies. Van de ongeveer 3500 gevangenen die in deze periode werden getransporteerd naar Sachsenhausen overleefde vrijwel niemand de oorlog.

    • francois15 schreef:

      Je ziet dit Duitse gedrag overal aan het eind van de oorlog. Hoe meer de einduitslag van de oorlog voor de Duitsers duidelijk werd hoe “rücksichtslos-er” ze te werk gingen. De nazificering van Nederland was op niets uitgelopen ondanks de instelling van een Duits burgerbestuur onder Seyss-Inquart en ze toonden daarmee steeds duidelijker hun ware aard, het deed er voor hen toch allemaal niets meer toe en ze hoefden de schijn van welwillendheid jegens Nederland niet meer op te houden.
      Nederland en Noorwegen hadden als enigen in bezet West-Europa een Duits burger bestuur maar in Noorwegen stelde het niets voor.

  6. baruman schreef:

    @Francois, interessante bijdrage, vooral waar het Ernhem betreft. De familie, mijnheer De Boois heb ik persoonlijk gekend, mijn toenmalige schoonzusje werkte na de oorlog in die bekende fotozaak.
    Ik bezit een echte “knijpkat”, ooit van mijn vader geweest. Terzijde: ik ben van net voor de oorlog…….

    • francois15 schreef:

      De knijpkat op de foto is ook echt hoor baru en was ook van mijn vader;-).
      De fotozaak van “De Boois op de hoek”. Straks behoren we tot de weinigen die het nog weten;-)
      Je bent dus van de leeftijd van mijn oudere broer en oudste zwager… misschien heb je ze wel gekend;-)

  7. Glaswerk schreef:

    Een memorabele dolle dinsdag.

    Maar allemaal leuk en aardig, waar heb jij het knopje met de RSS feeds voor de berichten gelaten?

    Dit is toch geen werken zo.

    Velpse heren met een fez.

    Poepoe…

  8. Glaswerk schreef:

    Laat ook maar.

    Als dat RSS knopje er net zo snel komt als toentertijd de Morris Minor werd geassembleerd dan kan ik wachten tot sint juttemis.

    Ik heb het zonder uw welnemen onder uw bloghoeven door al geregeld.

    Een Heer moet toch ook altijd alles alleen doen…

    • francois15 schreef:

      Also, Knöpje wieder Heim;-)

      Ik had “knopje” een beetje weggeknutseld want het maakte op mij een nogal overbodige indruk. Maar goed, als er een markt is voor geheimzinnige Knöpfchens wil ik als moderne jongen-met-fez niet achterblijven natuurlijk

      • Glaswerk schreef:

        Heer François, ik heb het al lang en breed zonder RSS knöpfchen voor elkaar gekregen. U ligt al dagenlang aan mijn erressesvoeding.

        Het is maar dat u het weet.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s